Varis Nedir? Neden Olur?

Varis hastalığı toplumda herkes tarafından az çok adı duyulmuş bir hastalıktır. Özellikle kadınlar arasında oldukça yaygın görülen bir hastalıktır. 40 yaş üstü kadınların neredeyse yarısında hafif veya orta dereceli varislerle karşılaşılmaktadır.

Bu yazımızda varisin ne olduğundan ve neden ortaya çıktığından ayrıntılı olarak bahsedilecektir. Hastalığın ne olduğunun ve nasıl ortaya çıktığının bilinmesi sorunun tespit edilmesinde ve gerekli önlemlerin alınmasın da açısından önemlidir.

Varis Nedir?

Varis toplardamarlarda meydana gelen yapısal bozulmalardır. Bozulmaların sebebi toplardamarlar üzerinde bulunan ve kanın kalbe taşınırken geri kaçmasını engelleyen kapakçıkların görevini yerine getirememesidir. Kapakçıkların bozulması kirli kan kalbe taşınırken geriye kaçma ve damarda birikmeler olmasına neden olmaktadır. Aşağıdaki görselde sağlıklı damar ve varis oluşmuş (zarar görmük kapakçık) damarlar gösterilmiştir.

İlgili resim

Geriye kaçan ve damarda biriken kirli kan zaman içerisinde damarın yapısında bozulmalar olarak genişlemesine ve kıvrımlı bir hal almasına neden olur. Bu yapısal bozulmalara varis adı verilmektedir.

Tıbbi olarak varis hastalığı olarak kabul edilen sorunlar toplardamarlarda ortaya çıkan sorunlardır. Ancak halk arasında kılcal damar çatlamaları da varis olarak kabul edilmektedir. Tıbbi olarak kılcallar hastalık olarak kabul edilmez. Ancak estetik açıdan istenmeyen bir görünüme neden olduğu için estetik kusur olarak kabul edilir.

Varis Neden Olur?

Varis toplardamar kapakçıklarının bozulmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Bacaklara uygulanan baskı, genetik yatkınlık, uzun süre ayakta kalmak, gebelik, dar kıyafetler ve topuklu ayakkabı giyilmesi gibi etkenler bacaklarda varis oluşmasına neden olmaktadır.

Varis hastalığının ilk aşamalarında herhangi bir şikayet görülmeyebilir. Bu nedenle hastalar her zaman sağlık kuruluşlarına başvurmazlar. Hastaların her zaman doktora başvurmaması nedeni ile varislerin görülme sıklığı net olarak bilinememektedir. Ancak yinede yapılan araştırmalar sayesinde kayda değer bilgiler elde edilebilmektedir.

Örneğin batı ülkelerinde yapılan geniş kapsamlı bir çalışmada varislerin kadınlarda %30 ,erkeklerde %10-20 arasında görüldüğü tespit edilmiştir.(1)

Genetik yatkınlık, aşırı kilolu olmak, uzun süre ayakta kalmak, ailesel yatkınlık gibi faktörler varislerin görülme riskini arttırmaktadır.

Varis tedavi edilmedikçe ilerleyen bir hastalıktır. İleri aşamalı varisler bacak ülserine yani bacak yaralarına neden olabilmektedir. Bu nedenle belirtiler iyi gözlenmeli ve erken dönemde doktora başvurulmalıdır.

Varis Riskini Attıran Faktörler

  • Genetik Yatkınlık
  • Uzun Süre Sabit Kalmak
  • Gebelik
  • Aşırı Kilolu Olmak
  • Cinsiyet
  • Yaş

Genetik Yatkınlık ve Varis

Varis genetik yatkınlıkla doğrudan bağlantılı olan bir hastalıktır. Ailesinde varis bulunan bireylerde varis oluşma riski oldukça fazladır. Özellikle her iki ebeveyninde varis olanlarda varis neredeyse kaçınılmaz bir durumdur. Bu nedenle ailesel yatkınlığı olan bireyler varis konusunda dikkatli olmalı ve gereken önlemleri alarak hastalıktan olabildiğince korunmalıdır.

Uzun Süre Sabit Kalmak

Uzun süre ayakta kalmanın varise neden olacağı yaygın olarak bilinmektedir. Ancak uzun süre oturmanın da varise neden olacağı pek bilinmemektedir. Her iki durumda bacaklarda biriken kirli kanın kalbe pompalanmasını zorlaştırmaktadır. Bu durumda bacaklara baskı uygulanmasına neden olarak varis oluşmasına uygun zemin hazırlamaktadır.

Su akan bir hortum yere doğru tutulduğundan su hiç zorlanmadan akar. Ancak hortum havaya kaldırıldığında su yere aktığı kadar kolay akmaz. Bacaklarda bulunan kirli kanın kalbe taşınması da tıpkı hortum örneğindeki gibidir. Bacaklarda bulunan kan kalbe doğru taşınırken yer çekimine ters yönde hareket etmektedir. Bu durumda kanın kalbe pompalanmasını zorlaştırmaktadır. Uzun süre ayakta kalınması baskıyı arttırdığı için süreç içerisinde bacaklarda varis oluşmasına neden olmaktadır.

Gebelik

Varislerin sık rastlandığı durumlardan birisi de gebelik sürecidir. Gebelik sürecinde annenin bedeninde ortaya çıkan hormonal değişimler damarların gevşemesine neden olmaktır. Gevşeyen damarların yapısal olarak bozulmaya uğraması daha kolaydır.

Ayrıca gebelik döneminde annenin vücudundaki kan miktarı da artmaktadır. Yani damarlardan normalin üzerinde kan akışı olmaktadır. Bu durumda damarlara baskı uygulamaktadır. Hormonların etkisi ile gevşeyen damarlardan normalin üzerinde kan akışı olması varis oluşmasına uygun zemin hazırlamaktadır. Bu nedenle gebelerin çoğunda az veya çok varis oluşumları gözlenmektedir. 352 hamile kadın arasında yapılan bir çalışmada katıların %72sinde varis oluşumları tespit edilmiştir. (2)

Cinsiyet

Varis hastalığı kadınlarda erkeklerden daha sık görülmektedir. Bunun nedeninin kadınlarda gebelik, menapoz gibi hormonal değişimlerin yaşanması olduğu düşünülmektedir. Kadınlarda varis görülme sıklığı araştırılan bir çalışmada genel nüfusun yaklaşık %25 inde yani her 4 kadından birinde varisler görüldüğü tespit edilmiştir. Özellikle ileri yaşlarda varis kadınlarda çok daha sık görülmektedir.

Yaş

Yaş ilerlemesi ile vücutta ve organlarda ortaya çıkan yıpranmalar damarları da etkilemektedir. Bu nedenle yaş ilermesi ile birlikte varis görülme sıklığı da artmaktadır . 50 yaş üzeri her iki kadından birinde varis görülebilmektedir.(3)

Aşırı Kilolu Olmak

Aşırı kilo sağlık açısından birçok soruna neden olmaktadır. Bacaklarda oluşan varisler bunlardan yalnızca birisidir.

Aşırı kilolu bireylerde bacaklara uygulanan baskı çok daha fazladır. Bu durum dolaşımı olumsuz etkileyerek varis oluşumuna uygun ortam hazırlamaktadır.

Bacaklardaki dolaşımı zorlaştıran dar giyinmek, topuklu ayakkabı giyinmek gibi nedenlerde sık rastlanmasa da varis oluşmasına neden olan durumlardandır.

Referanslar

1.Tisi, P. V. (2011). Varicose veins. BMJ clinical evidence, 2011.

2.Junior, B., Perez, M. D. C. J., Amorim, J. E. D., & Miranda Junior, F. (2010). Pregnancy and lower limb varicose veins: prevalence and risk factors. Jornal Vascular Brasileiro, 9(2), 29-35.

3.Ahumada, M., & Vioque, J. (2004). Prevalence and risk factors of varicose veins in adults. Medicina clinica, 123(17), 647-651.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir